Krwiomocz (krew w moczu) to jeden z częstych „towarzyszy” kamicy nerkowej – szczególnie wtedy, gdy kamień przemieszcza się do moczowodu i drażni śluzówkę. Czasem krew widać gołym okiem (mocz różowy/czerwony), a czasem wychodzi dopiero w badaniu ogólnym moczu. Kluczowe jest jednak to, że krwiomocz + ból kolkowy zwykle układają się w typowy obraz „kolki nerkowej”, ale krwiomocz nigdy nie powinien być ignorowany, zwłaszcza jeśli pojawiają się objawy alarmowe.
Poniżej: co robić od razu, jakie badania są standardem i kiedy zamiast „przeczekać” trzeba pojechać do SOR.
Jak wygląda „typowa” kolka nerkowa z krwiomoczem?
Najczęściej pacjent opisuje:
nagły, silny ból w okolicy lędźwi/boku, falujący, czasem promieniujący do pachwiny,
niepokój ruchowy (trudno znaleźć pozycję),
nudności/wymioty,
częste parcie na mocz lub oddawanie małych ilości,
krwiomocz (widoczny lub tylko w badaniu).
Uwaga gabinetowa: jeśli krwiomocz występuje bez bólu albo ból jest nietypowy, a krwawienie nawraca – wtedy nie zakładaj od razu, że „to kamień”. To wymaga diagnostyki w szerszym kierunku.
Co zrobić od razu, gdy pojawi się ból + krew w moczu?
Jeśli stan ogólny jest stabilny i nie ma „czerwonych flag” (o nich niżej), możesz wdrożyć działania doraźne, które zwykle zalecają lekarze:
Oceń objawy alarmowe
Jeśli masz gorączkę, dreszcze, nie możesz oddać moczu lub ból jest nie do opanowania – to już nie jest temat „domowy”.Leczenie bólu
W zaleceniach NICE przy podejrzeniu kolki nerkowej jako leczenie pierwszego wyboru wskazuje się NLPZ (np. ibuprofen, ketoprofen, diklofenak) – dowolną drogą podania, a jeśli są przeciwwskazania lub ból nie ustępuje, rozważa się m.in. paracetamol dożylnie w warunkach medycznych.
(Jeśli masz chorobę wrzodową, choroby nerek, bierzesz leki przeciwkrzepliwe lub masz inne przeciwwskazania – nie „dociskaj” NLPZ na własną rękę.)Nawadnianie – rozsądnie
Picie płynów jest ważne, ale „zalewanie się na siłę” w szczycie bólu nie zawsze pomaga i może nasilać nudności. Lepiej pić małymi porcjami. W SOR często płyny dobiera się indywidualnie.Nie próbuj samodzielnie „wypchnąć” kamienia
Skakanie, mocne treningi, „mieszanki z internetu” – ryzykowne. Czasem kamień przejdzie samoistnie, ale decyzję, czy można czekać, podejmuje się po ocenie wielkości i lokalizacji w badaniach obrazowych (poniżej).
Kiedy jechać do SOR? Najważniejsze „czerwone flagi”
W praktyce do SOR (lub pilnie do NPL/wezwanie pomocy) kwalifikują zwłaszcza sytuacje, w których ryzyko powikłań jest wysokie:
1) Gorączka, dreszcze, „rozbicie” przy podejrzeniu kamicy
To może oznaczać zakażenie układu moczowego „nad przeszkodą” (kamień blokuje odpływ moczu), co bywa stanem zagrożenia życia i może wymagać pilnego odbarczenia dróg moczowych. EAU podkreśla konieczność natychmiastowej oceny, m.in. u pacjentów z gorączką.
2) Nie możesz oddać moczu / bardzo mało moczu
Zatrzymanie moczu lub skrajne zmniejszenie ilości oddawanego moczu to powód do pilnej oceny. W materiałach dla pacjentów podaje się „unable to pass urine” jako wskazanie do natychmiastowego kontaktu z ED.
3) Ból nie do opanowania lub narastający mimo leków
Jeśli ból „przebija” przez leki przeciwbólowe, jest coraz silniejszy lub wraca falami tak, że nie jesteś w stanie funkcjonować – to wskazanie do SOR.
4) Uporczywe wymioty, odwodnienie, omdlenia
Nie dość, że pogarsza to stan ogólny, to jeszcze utrudnia bezpieczne przyjmowanie leków i płynów.
5) Ciąża
W ciąży diagnostyka i leczenie kolki nerkowej wymagają innej ścieżki (preferowane jest USG zamiast TK), a próg pilnej konsultacji jest niższy. NICE wprost wskazuje, że u ciężarnych w diagnostyce podejrzenia kolki nerkowej należy oferować USG zamiast CT.
6) Jedyna nerka / przeszczep nerki / istotna choroba nerek
EAU wskazuje, że pacjenci z pojedynczą nerką wymagają pilniejszej oceny.
7) Krwiomocz ze skrzepami lub masywny krwiomocz
To rzadziej „klasyczna” kamica i może prowadzić do problemów z oddawaniem moczu – wymaga pilnej oceny.
Dodatkowo: jeśli objawy utrzymują się mimo leczenia i obserwacji, część źródeł zaleca ponowną ocenę w krótkim czasie (np. po 48 h przy braku poprawy po wypisie z ED).
Jakie badania wykonuje się przy krwiomoczu w przebiegu kamicy?
W diagnostyce chodzi o 3 rzeczy:
potwierdzić/wykluczyć kamień,
sprawdzić, czy nie ma zakażenia i zastoju,
ocenić funkcję nerek i „bezpieczeństwo” ewentualnego leczenia.
1) Badanie ogólne moczu
Zwykle pokazuje krwinkomocz/krwiomocz, czasem kryształy, a przy współistniejącej infekcji – leukocyty/azotyny.
2) Badania krwi
Najczęściej: morfologia, CRP (gdy podejrzenie infekcji), kreatynina/eGFR (funkcja nerek), elektrolity.
3) Obrazowanie – kluczowy etap
U dorosłych z podejrzeniem kolki nerkowej NICE rekomenduje pilną (do 24 h) niskodawkową, niekontrastową tomografię komputerową (CT) jako badanie pierwszego wyboru.
U dzieci i młodzieży – jako badanie pierwszej linii wskazuje się USG.
W ciąży – również USG zamiast CT.
W praktyce (także w Warszawie) często zaczyna się od USG, zwłaszcza gdy jest szybko dostępne, ale przy niejasnym obrazie, dużym bólu lub podejrzeniu przeszkody lekarz może kierować na TK, bo najlepiej ocenia kamień i stopień zastoju.
„Czy kamień sam wyjdzie?” – co wpływa na decyzję
O tym, czy można bezpiecznie czekać, decydują m.in.:
wielkość i lokalizacja kamienia (moczowód vs nerka),
stopień zastoju,
kontrola bólu,
brak gorączki i cech infekcji,
stan nerek (szczególnie gdy jest jedna nerka).
EAU zaznacza, że u pacjentów z kamieniami w moczowodzie typowe są ból i wymioty, czasem gorączka, i że w sytuacjach wysokiego ryzyka (np. gorączka, pojedyncza nerka) potrzebna jest natychmiastowa ocena.
Co może zaproponować lekarz (POZ/SOR/urolog)?
To zależy od obrazu klinicznego, ale często w grę wchodzą:
silniejsze leczenie przeciwbólowe i leki przeciwwymiotne,
obserwacja i kontrola (jeśli kamień ma szansę przejść samoistnie),
w wybranych sytuacjach tzw. leczenie wspomagające wydalenie (w wytycznych urologicznych wspomina się o możliwości zastosowania alfa-blokerów u wybranych pacjentów z kamieniami moczowodu – decyzja należy do lekarza, zależy od wskazań i przeciwwskazań).
gdy występuje przeszkoda z zakażeniem, silny zastój lub ryzyko uszkodzenia nerki – pilna interwencja urologiczna (odbarczenie odpływu moczu).
Szybka checklista: zostać w domu czy jechać do SOR?
Możesz rozważyć obserwację i kontakt z lekarzem planowo/pilnie (ale nie „za tydzień”), jeśli:
ból da się opanować lekami,
nie masz gorączki/dreszczy,
oddajesz mocz,
nie wymiotujesz uporczywie,
jesteś w stanie przyjmować płyny,
objawy są typowe i masz już rozpoznaną kamicę.
Jedź do SOR, jeśli:
gorączka/dreszcze, złe samopoczucie,
brak moczu lub bardzo mało moczu,
ból nie do opanowania,
uporczywe wymioty/odwodnienie/omdlenie,
ciąża,
jedyna nerka / przeszczep / znana istotna choroba nerek,
krwiomocz ze skrzepami lub masywny,
diagnoza jest niepewna.
Krwiomocz w kamicy nerkowej bywa częsty i często wynika z mechanicznego drażnienia dróg moczowych przez kamień. Ale „typowe” nie znaczy „zawsze bezpieczne”. Najważniejsze, co warto zapamiętać:
gorączka przy podejrzeniu kamicy to alarm – wymaga pilnej oceny (ryzyko zakażenia nad przeszkodą),
standardowe badania obejmują mocz + krew + obrazowanie, a u dorosłych NICE rekomenduje pilną niskodawkową CT bez kontrastu w diagnostyce podejrzenia kolki,
do SOR jedź, gdy ból jest nie do opanowania, nie możesz oddać moczu, masz gorączkę/dreszcze, wymiotujesz lub jesteś w grupie wysokiego ryzyka.
Najnowsze komentarze